EXPEDITIO | Centar za održivi prostorni razvoj, Kotor
Organizacije civilnog društva i pojedinci/ke iz sektora kulture Crne Gore pozivaju Ministarstvo kulture i medija i Vladu Crne Gore da iz Nacrta zakona o kulturi uklone rješenja kojima se nevladine organizacije isključuju iz sistema javnog finansiranja kulture.
OTVORENO PISMO_OPEN LETTER_KOOPERATIVA-sept 2026 (pdf)
Članice Kooperative, regionalne platforme za kulturu, daju punu podršku crnogorskoj nezavisnoj sceni u njenoj borbi za ravnopravan položaj u kulturnom sistemu Crne Gore.
Prvi zahtjev odnosi se na član 83 Nacrta zakona. Zahtijeva se brisanje odredbe kojom se NVO isključuju iz državnih i lokalnih konkursa u kulturi. Uslovi učešća, kako se navodi u otvorenom pismu, treba da zavise od djelatnosti podnosioca, kvaliteta programa i doprinosa javnom interesu, a ne od pravnog oblika organizacije.
Posebna linija finansiranja prema Zakonu o nevladinim organizacijama ne može biti zamjena za sektorske konkurse Ministarstva kulture i medija. Istovremeno, finansiranje istog projekta i istih troškova iz više javnih izvora treba zabraniti i strogo kontrolisati.
Drugi zahtjev odnosi se na član 78 i dodatni Registar „udruženja u kulturi“. Zahtijeva se odustajanje od dodatnog Registra. Ako se zadrži, njegova svrha, kriterijumi za upis i brisanje, prava organizacija, rokovi, postupak odlučivanja i djelotvoran pravni lijek treba da budu uređeni samim zakonom. Upis u Registar ne smije biti uslov za učešće NVO na konkursima u kulturi.
„NVO su dio kulture“, poručuje se u otvorenom pismu, uz zahtjev da novi Zakon o kulturi jednako prepoznaje sve aktere koji svojim radom ostvaruju javni interes u kulturi.
Kooperativa upućuje Ministarstvu sljedeća važna pitanja i očekuje pisane odgovore:
- Koja konkretna odredba Zakona o nevladinim organizacijama predstavlja pravni osnov za isključenje NVO iz konkursa u kulturi?
- Koji se legitiman cilj postiže potpunim isključenjem NVO i gdje je taj cilj obrazložen?
- Zašto se sprečavanje višestrukog finansiranja ne može obezbijediti kontrolom projekata i troškova?
- Zašto pravni oblik organizacije ima prednost nad njenom djelatnošću, iskustvom i kvalitetom programa? Da li je sprovedena procjena uticaja člana 83 na nezavisnu kulturnu scenu i hoće li biti objavljena?
- Koja prava proizlaze iz upisa u Registar iz člana 78 i zašto kriterijumi, postupak i pravna zaštita nijesu uređeni zakonom?
Otvoreno pismo je dostavljeno: Ministarstvu kulture i medija, Vladi Crne Gore, Predsjedniku Crne Gore, Skupštini Crne Gore i relevantnim skupštinskim odborima, Ministarstvu regionalno-investicionog razvoja i saradnje sa nevladinim organizacijama, Zaštitniku ljudskih prava i sloboda, Delegaciji Evropske unije u Crnoj Gori, relevantnim predstavnicima Evropske komisije i Savjeta Evrope, Evropa Nostri, ambasadama, kao i predstavnicima međunarodnih organizacija i organizacija civilnog društva koje prate položaj civilnog društva i pristupni proces Crne Gore.
Uz otvoreno pismo dostavlja se pravno mišljenje o članovima 78 i 83 Nacrta zakona o kulturi.
Preuzmite dokument na crnogorskom i engleskom jeziku: OTVORENO PISMO/OPEN LETTER – KOOPERATIVA-sept 2026 (pdf)