EXPEDITIO | Centar za održivi prostorni razvoj, Kotor
Expeditio je, uz brojna udruženja nezavisne kulturne scene, početkom oktobra 2026. Ministarstvu kulture i medija dostavio Komentare i preporuke na Nacrt sektorske analize čiji je cilj utvrđivanje predloga prioritetnih oblasti od javnog interesa i potrebnih sredstava za finansiranje projekata i programa nevladinih organizacija iz Budžeta Crne Gore za 2027. godinu.
2. novembra 2026. Ministarstvo kulture i medija objavilo je Izvještaj o sprovednim konsultacijama sa zainteresovanim nevladinim organizacijama.
U izvještaju Ministarstvo ocijenjuje da se preporuke koje je EXPEDITIO dostavio “djelimično prihvataju”. Međutim, iz obrazloženja u okviru izvještaja Ministarstva proizlazi da su uvaženi uglavnom načelni, odnosno opšti aspekti preporuka Expeditio, dok ključni predlozi za unapređenje sistema podrške nezavisnoj kulturnoj sceni nijesu prihvaćeni.
| Dio iz Izvještaja o sprovednim konsultacijama sa zainteresovanim nevladinim organizacijama koji se odnosi na komentare dostavljene od strane Expeditio:
“Stav obrađivača: Djelimično se prihvata. Obrazloženje: Prihvata se značaj razvoja organizacionih i programskih kapaciteta NVO u kulturnoj produkciji, unapređenja njihove održivosti, međusobnog povezivanja, razvoja publike, kulturne raznolikosti i dostupnosti kulturnih sadržaja. Međutim, predloženo uvođenje dvije zasebne konkursne linije, njihovih naziva i raspodjele sredstava u odnosu 50:50 nije prihvatljivo, iz razloga što je ovom sektorskom analizom planirano finansiranje programa čiji su nosioci strukovna udruženja, uz mogućnost uključivanja svih ostalih NVO organizacija u kulturi u svojstvu partnera, i definisanje aktivnosti u skladu sa prioritetima i ciljevima konkursa. U odnosu na Predlog za uvođenje posebne konkursne linije za NVO koje nijesu strukovna udruženja, ali je njihova djelatnost kultura, važno je napomenuti da nema smetnje da isti budu partnerska organizacija podnosiocima projekta koji su strukovna udruženja u kulturi, bez otvaranja nove posebne linije za finansiranje. Konačno definisanje prihvatljivih korisnika i aktivnosti mora biti u skladu sa Zakonom o nevladinim organizacijama, Zakonom o kulturi i relevantnim strateškim dokumentima.” |
Posebno smatramo važnim pitanje otvaranja konkursnog mehanizma za različite aktere nezavisne kulturne scene. U izvještaju, na primjer, nije argumentovano zbog čega Ministarstvo smatra da strukovna udruženja treba da budu jedini prihvatljivi nosioci projekata i u 2027. godini, kao što je to bio slučaj u prethodnom konkursnom ciklusu, dok ostale NVO koje djeluju u oblasti kulture mogu učestvovati isključivo kao (potencijalni) partneri. U našim preporukama detaljno smo ukazali na to da analize i strateški dokumenti na koje se Ministarstvo poziva u Nacrtu sektorske analize, prepoznaju znatno širi krug potreba i prioriteta u kulturi, a ne samo one koji se odnose na strukovna udruženja.
Naš predlog nije bio da se ukine podrška strukovnim udruženjima, već da se ona obezbijedi bez isključivanja ostalih organizacija koje kontinuirano stvaraju kulturne sadržaje i doprinose ostvarivanju javnog interesa.
Zalažemo se za konkursnu politiku koja će organizacije vrednovati prema kvalitetu programa, relevantnom iskustvu, kapacitetima i doprinosu kulturi, a ne prvenstveno prema njihovom formalnom statusu. Javni konkurs treba da bude instrument razvoja cjelokupnog nezavisnog kulturnog sektora, a ne mehanizam podrške samo jednoj njegovoj kategoriji – kako sada, tako i u budućim procesima definisanja strateških prioriteta u kulturi koju stvaraju akteri nezavisne scene.