Predstavnica nevladine organizacije EXPEDITIO učestvovala je na konferenciji „Zaštita nasljeđa kroz aktivno učešće građana” – evropska konferencija organizacija civilnog društva boje se bave nasljeđem, koja je održana u periodu 23-24. marta 2009. u Mechelenu, Belgija. Konferenciji su prisustvovali/e predstavnici/ce 135 međunarodnih i 45 domaćih organizacija civilnog društva koje se bave nasljeđem (lokalne, regionalne, nacionalne i evropske volonterske organizacije, nevladine organizacije, mreže nevladinih organizacija, itd.) i koje su aktivne na širokom području (materijalnog i/ili nematerijalnog) nasljeđa. (Više informacija o konferenciji www.heritageorganisations.eu)

"Босански човек не гази по земљи него по слојевима изумрлих култура. Он у своју колибу узиђује камен из римског храма, а своје двориште прекрива плочама некадашњих друмова... Запустели градови по бреговима пунили су се стравичним звуцима ветрова и огртали косама дивљег зеленила. Успомену на њихове господаре, босанске краљеве и властелу, затирала су мучна времена заједно са околним становништвом које је могло да чува традицију. И тако је народ те замкове све више насељавао и све их више уплитао у приче, изазване чудесним и страшним изгледом рушевина, а не сећањем на њихове некадашње становнике. Тако се гасила успомена на стару средњовековну Босну..."

Zvečan je vijekovima bio brana raznoraznim osvajačima. Po narodnom predanju, grad je često i rado pohodio Kraljević Marko, pa ga mnogi i danas nazivaju "Markovim gradom". Na lijevoj obali Ibra, tamo gdje u svoje korito prihvata rijeku Sitnicu, visoko na brdu iznad Kosovske Mitrovice, nalazi se Zvečan, jedan od najstarijih i najznamenitijih srpskih srednjovjekovnih gradova.

U dolini Vardara, nedaleko od Velesa, nakon devet vijekova oživljen antički Stobi, nekadašnji glavni grad provincije „Makedonija Salutaris. Ko još nije čuo za antički Stobi? Za taj stari helenski grad nedaleko od Velesa, kraj varošice Gradsko, na samom ušću Crne reke u Vardar. Vjerujemo da je malo onih koji su putovali glavnom makedonskom magistralom ka Đevđeliji, Solunu i sjevernim grčkim obalama a da makar na kratko, u predahu, nisu posjetili Stobi. Jedno od najvećih, svakako i najznačajnijih arheoloških nalazišta u Makedoniji.

Sve najlepše i najradosnije iz mladalačkih dana Vuka Stefanovića Karadžića vezano je za ovu planinu na zapadu Srbije
Sve što je imalo nekog bitnijeg odraza na život znamenitih ljudi, kakvi su Tesla, Pupin, Andrić, Nušić, Milanković i drugi velikani srpske nauke i kulture, s vremenom i samo postaje glasovito i znamenito. Takav je slučaj i sa užim zavičajem Vuka Stefanovića Karadžića.

Predanje kaže da su majstori dijatreta* bili pod posebnom zaštitom rimskih careva i imali specijalni tretman, jer čovjek je za života mogao da napravi možda samo jednu.

Osim svoje primarne, praktične namjene ovi luksuzni pehari bili su i odraz pripadnosti određenom staležu, porodici, a vrlo je bitna i estetska kategorija jer se kroz njih reflektuju i ukus i moda jedne epohe, životni stil. Dijatreta kao kraljica večeri za trpezom moćnog gospodara ili samog cara, napravljena da bude izložena hiljadama očiju, da pokaže ljepotu, izazove uzdah, da svjedoci o raskoši...A, onda, možda, nakon mnogih pirova koje su prošli zajedno bude sahranjenja sa svojim vlasnikom...

Područje Skadarskog jezera je jedno od najmanje poznatih oblasti u Crnoj Gori. Većina nas Crnu Goru prepoznaje po primorju ili Durmitoru i Žabljaku, ali Skadarsko jezero ništa manje ne zaostaje svojom ljepotom, posebnošću, bogatstvom kulturnog i istorijskog nasljeđa, raznovrsnošću prirodnog i životinjskog svijeta.

Samo se sluti, u tišini i melanholiji, što obavijaju jedno od dva školja pred Perastom, koliko tajni skriva ovo ostrvo kamenih zidova i vitkih čempresa. Ovaj komadić kopna između Veriga i Perasta, zbog svog položaja, bio je možda mjesto gdje se još od antičkog vremena grade utvrđenja. Po predanjima, koja su zabilježili stari hroničari i istoričari: Orbini, Balović i Zmajević, Iliri i Rimljani su ovdje podizali utvrde za odbranu Risna i povjerili ih Peraštanima na čuvanje.Očuvani odbrambeni zidovi sa puškarnicama su potvrda da je ostrvo u vrijeme venecijanske, francuske i austrijske vladavine Bokom korišćeno kao vojno utvrđenje.

Peraški školji Sv. Đorđe i Gospa od Škrpjela su neodvojivo povezani sa istorijskim, pomorskim i kulturnim razvojem Perasta, sa kojim zajedno, čine najčarobniji dio Bokokotorskog zaliva. Mir školja Sv. Đorđa čuvaju visoki zidovi i vitki čempresi, ispod kojih su zauvijek usnuli u travi topovi koji su donosili nemir na ovo mjesto molitve i tišine.

"Kula Sv. Petra na Karuču je najstariji objekat u naselju. Naime, selo se formiralo prije 200 godina, kada su stanovnici Rvaša tu podigli magacine, gdje su čuvali ribarsku opremu i vršili preradu ribe. Ovi objekti su, u početku, služili samo kao privremena staništa, u periodu intezivnog ribolova. Kasnije, sredinom prošlog vijeka, počelo je stalno naseljavanje Karuča. Do rata u selu je bilo oko 20 domaćinstava. Živjelo se bez struje i puteva, od malo stoke i nešto obradive zemlje u Dodošima, i naravno od ribolova. Poslije rata Karuč doživljava sudbinu mnogih crnogorskih sela. Počinje postepeno zamiranje i gašenje sela. Danas je aktivno samo nekoliko domaćinstava, iako je uvedena struja i probijen put.

Opšti cilj projekta je jačanja kapaciteta SEE Heritage mreže, kroz njeno organizaciono i pravno definisanje, unapređivanje njene vidljivost i uticaja i stvaranje osnove za održivost, i stvaranja održive mreže, koja bi bila stabilnija i aktivnija u oblasti svog djelovanja na području Jugoistične Evrope, a i šire.

Odavno sam nešto obećao, ima tome evo već godina i nešto, i evo došlo je vreme da obećanje i ispunim, govoreći o mestu u kome sam proveo godinu dana. Razlog zašto se ranije nisam oglasio jeste da najpre nisam poznavao stvari dovoljno, a kada sam ih upoznao, već je bilo kasno, jer sam izgubio svaki kritički stav i sopstvenu objektivnost. Isto kao što pišući i govoreći o Beogradu, u kome sam rođen i odrastao, ne mogu da budem objektivan, tako ni o Bratislavi, u kojoj sam proveo godinu dana, ne mogu da budem objektivan. Nadam se da cu uspeti da zadržim ipak neki stepen pristojnosti i da će ovaj moj putopis uspeti da vas natera da razmislite o tome da posetite ovaj grad, koji, generalno gledano, i nije predaleko od ovih naših krajeva...

Nacionalna komisija za saradnju sa UNESCO-m je oformila Odbor za područja svjetske kulturne i prirodne baštine. Predstavnica EXPEDITIO je imenovana kao jedna od članica Odbora za područja svjetske kulturne i prirodne baštine. Dužnost Odbora, kao specijalizovanog, stručnog, savjetodavnog tijela Komisije, je da prati programe UNESCO-a u navedenoj oblasti i da predlaže Komisji aktivnosti iz svog djelokruga. Odbor za područja svjetske kulturne i prirodne je počeo sa radom početkom decembra 2008. godine.

Razmišljajući o tome šta da napišem o Brnu, gradu na jugu Češke Republike, koga sam ove godine posetio u dva navrata, shvatio sam da šta god napišem neće biti dovoljno da izrazi ono što sam osećao dok sam istraživao i upoznavao se sa istorijom i kvalitetima Brna.

U novembru 2008. godine je započeta izrada Menadžment plana Cetinja. U proces izrade Menadžment plana, čiji je nosilac Ministarstvo kulture, sporta i medija, uključeni su i predstavnici nevladine organizacije EXPEDITIO. Kao članica Radne grupe za izradu Menadzment plana Cetinja u ovaj proces je ukljucena koordinatorka sektora za kulturno nasljeđe EXPEDITIO.

U oktobru 2008, Expeditio je angazovan za izradu projekta rekonstrukcije ZADUŽBINE “DUKOVIĆ” u Herceg Novom. Naručilac projekta je Fondacija “Duković”. Zadužbina Aleksandra Dukovića, kao reprezentativan primjer profane arhitekture iz XIX vijeka, s obzirom na njen kulturno-istorijski značaj, registrovana je kao spomenik kulture III kategorije i upisana u Centralni registar nepokretnih spomenika kulture Crne Gore 1990. godine. Projekat bi trebao biti zavrsen pocetkom 2009. godine.

U periodu od 13. do 17. oktobra 2008, u saradnji sa Ambasadom Sjedinjenih Američkih Država u Podgorici, EXPEDITIO organizuje program posjete američkih eksperata iz oblasti kulturnog nasljeđa. Posjeta se realizuje u okviru Spiker programa Ambasade SAD. Cilj ove posjete je da eksperti iz Amerike, kroz seriju prezentacija i sastanaka, akterima na polju kulturnog nasljeđa iz Crne Gore prenesu svoja iskustva vezana za zaštitu i unapređenje kulturnog nasljeđa. Ova iskustva iz Amerike bi mogla da budu značajna za podsticanje procesa razvoja adekvatne strategije zaštite kulturnog nasljeđa Crne Gore, uzimajući posebno u obzir ulogu nasljeđa kao bitnog faktora razvoja.

U okviru komponente B Regionalnog programa za kulturnu i prirodnu baštinu Jugoistočne Evrope - Plana integrisane rehabilitacije arhitektonskog i arheološkog nasljeđa u toku je priprema izrade studija izvodljivosti i biznis planova za tri kulturna dobra iz Crne Gore: tvrđavu Kosmač, zgradu bivšeg Francuskog poslanstva i utvrđenje Besac. Ovaj projekat koji realizuju Evropska komisija i Savjet Evrope, u Crnoj Gori implementira Ministarstvo kulture, sporta i medija, a predstavnica EXPEDITIO je jedna od članica Menadžment grupe koja je uključena u izradu dokumenata.