You are here: Home | Putopisi | Vukov Tršić i manastir Tronoša - Gučevo čuva uspomene

Vukov Tršić i manastir Tronoša - Gučevo čuva uspomene

El. pošta Štampa
Sve najlepše i najradosnije iz mladalačkih dana Vuka Stefanovića Karadžića vezano je za ovu planinu na zapadu Srbije
Sve što je imalo nekog bitnijeg odraza na život znamenitih ljudi, kakvi su Tesla, Pupin, Andrić, Nušić, Milanković i drugi velikani srpske nauke i kulture, s vremenom i samo postaje glasovito i znamenito. Takav je slučaj i sa užim zavičajem Vuka Stefanovića Karadžića.
Ko još nije čuo za seoce Tršić ispod Gučeva i obližnji manastir Tronošu, na istočnoj strani te iste planine. I jedno i drugo usko je povezano sa životom reformatora srpskog pisma i utemaljivača novije srpske književnosti i pismenosti - Vuka Karadžića.

Na prostorima pitomog Jadra i u njegovom širem okruženju, između Drine i planinskih masiva Cera i Gučeva, čini se da nema manjeg sela nego što je Tršić. A ipak, ono je svima poznato i većim delom godine, od ranog proleća pa do kasne jeseni, dobro posećeno.

To isto moglo bi se reći i za Tronošu. Nevelik manastir skromnog nasleđa , bez pouzdanih podataka o vremenu nastanka i najranijoj prošlosti. Svejedno, Tronoša već decenijama privlači magičnom snagom, jer je to stari pravoslavni hram koji čuva uspomene na Vuka Stefanovića Karadžića, nekadašnjeg dečaka koji je tu boravio i učio se pismenosti, a u slobodnom vremenu čuvao manastirska stada na okolnim pašnjacima.

Vukov zavičaj je pitomo i napredno područje. U tom delu Podrinja sve obilno rađa, a kako su ljudi po svojoj prirodi bistri i radini, to je kraj u kome se uvek bogato živelo. Sam Tršić, a pogotovo rodna kuća Vuka Karadžića, dobrim delom odudaraju od tako idilične slike. Delimično zbog samog tla na kome je selo izniklo, kao i zbog činjenice da nas obnovljena Vukova kuća vraća na kraj 18. veka, odnosno 1787. godinu kada je on tu rođen.

U Tršiću već više od 120 godina nema nikoga iz porodice Karadžića. Krajem 19. veka do temelja je bila propala i potpuno zapustela i sama Vukova kuća.

Hroničari bеleže da se između dva svetska rata od nekadašnje kuće raspoznavalo još samo ognjište, na koje su meštani postavili veliku hrastovu krstaču. Ali, ugled koji su Vuk i njegova porodica imali u narodu nije se istopio. Naprotiv, taj ugled je s protokom vremena rastao i jačao, pa su 1933. godine kulturno-prosvetna društva iz Šapca i Loznice temeljno obnovila Vukovu kuću iznad sačuvanog ognjišta.

Neposredno posle Drugog svjetskog rata država je otkupila okolno zemljište koje je nekada bilo u posedu Karadžića. Na tom zemljištu podignute su još dve zgrade, onakve kakve su i ranije postojale, a na delu dvorišta i okućnice zasađene su voćke.

Obnova i uređenje kuće i okolnih prostora nastavljeni su i kasnije, tako da sada ovaj kulturno-istorijski kompleks ima izgled i funkciju kakvi priliče imenu Vuka Sefanovića Karadžića.

U Tršiću je rođen i Vukov otac Stevan po kome je on dobio drugi dеo svoga prezimena - Stefanović. Vukov stariji predak, ded Joksim, doselio se ovde iz Petnice i Drobnjaka, iz stare Hercegovine. I njegova baba Jegda doselila je sa tog područja koje se odlikovalo čistotom i melodičnošću narodnog govora.

Zahvaljujući baš toj okolnosti što su mu roditelji poreklom iz kraja koji pripada najprogresivnijim područjima štokavskog dijalekta – zaključili su kasnije filolozi - Vuk je u rodnom domu naučio jezik čiju gramatiku nije trebalo doterivati, već je samo obraditi, sistematizovati i preneti u knjigu, što je on i učinio.

Prvo Vukovo školovanje vezano je za njegovog rođaka Jevtu Savića Čotrića kod koga je naučio sva slova. Onda je pohodio pravu školu u Loznici, ali samo kratko, jer se pojavila kuga koja je harala Podrinjem. Škola je zbog toga prestala da radi, a mladi Vuk, tada dečak od nepunih deset godina, prelazi u manastir Tronošu.

U ovom svetom hramu, kako je kasnije govorio, kaluđeri su mu pomogli da stekne temeljnu pismenost i obrazovanje. U slobodnom vremenu čuvao je manastirske ovce na okolnim pašnjacima, pa je tako stekao i solidne radne navike.

Po prirodi bistar i radoznao, Vuk je u Tronoši proširio i učvrstio svoja saznanja o ljudima, veri, prirodi i životu uopšte, što mu je bilo od velike koristi kada je nekoliko godina kasnije prešao u Sremske Karlovce na dalje školovanje.

Tronoša je stari i čuveni pravoslavni manastir, ali o njenoj gradnji i najranijoj prošlosti, nažalost, nema pouzdanih podataka. Sagledavanje njene prošlosti usmerava se uglavnom na zapise iz Tronoškog letopisa, koji je pisan 1791. godine.

Po njemu kao ktitorka - zaštitnica manastira Tronoše pominje se žena kralja Dragutina. Koliko je to verodostojno teško je zaključiti. Mi ćemo samo podsetiti da je kralj Dragutin vladao srpskim zemljama u periodu od 1276. do 1282. godine.

Iz jednog starog zapisa vidljivo je da je 1559. godine ovaj manastir bio u ruševinama i da je tada na istom mestu podignut novi hram.

Tronoša je ponovo temeljno obnovljena 1834. godine.

Manastirska crkva je, inače, jednobrodna građevina sa bočnim pevanicama koje liče na poprečni brod. Ima jednu prostranu apsidu i unutrašnju pripratu. Na zapadnoj strani izgrađen je trem sa visokim baroknim zvonikom, a iznad centralnog dela hrama uzdiže se kupola sa osloncem na kubičnom postolju.

Kao i većina drugih pravoslavnih manastira, Tronoša je svoj monaški život i molitveni mir našla u zatišju planine, okružena šumama, bistrim planinskim potocima i šarmom prirode.

SELO

Selo Tršić u kome je rodna kuća Vuka Karadžića nalazi se na oko deset kilometara istočno od Loznice u Podrinju. Kuće su mu raštrkane po obroncima Gučeva, a okružene i velikim i naprednim selima. Nešto severnije odatle prema Lešnici i desnoj obali Drine, prostire se blago zatalasani plato čijim središtem protiče reka Jadar, po kojoj je čitav ovaj kraj dobio naziv.

Dragiša SPREMO
 
CrnogorskiEnglish

Pratite nas

FacebookTwitter

Nemojte nikada sumnjati da mala grupa mislećih i posvećenih ljudi može promijeniti svijet. Zapravo, samo tako je oduvijek i bilo.

Margaret Mead, antropološkinja

PRIJAVA: MAILING LISTAUkoliko želite da dobijate EXPEDITIO e-bilten ostavite vaše podatke ovdje:

My Twitter Updates

grad-u-kakvom

saradnjom-do-cilja

youtube-link

Do sada postavljene emisije:

#1: Kompleksnost prostora

#2: Održivi razvoj

#3: Prirodno nasljeđe

#4: Istorijski spomenici

Publikacije

Urbani mobilijar Boke Kotorske

21. februar. 2014.

News image

Urbani mobilijar Boke Kotorske - Analiza dobrih primjera opremanj...

Smjernice za oživljavanje javnih prostora [izbor dobrih praksi]

11. februar. 2013.

News image

Publikacija „Smjernice za oživljavanje javnih prostora” sadrži iz...

Budućnost kakvu želimo [The Future We Want]

4. februar. 2013.

News image

"Budućnost kakvu želimo" predstavlja prevod zaključnog dokumenta ...

Revival of City Squares in Balkan Cities

6. decembar. 2012.

News image

Publication "Revival of City Squares in Balkan Cities - Contrib...

More in: Publikacije

Projekti

Prostori različitosti

24. oktobar. 2013.

News image

Tokom avgusta 2013. Ana Lindh Foundation odlučila je da podrži Expeditio projekat “PROSTORI RAZLIČIT...

Arhitektonsko istraživanje zgrade Francuskog poslanstva na Cetinju

1. septembar. 2013.

News image

Cilj arhitektonskog istraživanja zgrade Francuskog poslanstva na Cetinju bio je da sekroz arhivska i...

Baština - pokretač razvoja

16. april. 2013.

News image

U martu/ožujku 2013. godine otpočela je realizacija projekta „Baština - Pokretač razvoja, područje D...

ECLECTIS European Citizens’ Laboratory for Empowerment CiTIes Shared

8. april. 2013.

News image

Početkom marta 2013. kroz EU program "Culture Programme 2007-2013" (Linija 1.2.1 'Cooperation projec...

Valorizacija ruralnog nasljeđa u Crnoj Gori – pilot područje Zalazi

27. mart. 2012.

News image

Headley Trust fondacija je u martu 2012 odobrila finansiranje projekta Expeditio pod nazivom "Valo...

Promocija principa održivog razvoja u javnim prostorima Boke Kotorske

14. mart. 2012.

News image

Početkom marta 2012, Rockefeller Brothers Fund (RBF) je odobrila finansiranje novog projekta Expedit...

More in: Projekti

Broj pregleda članka : 1986950

Molba

Molimo Vas da nas informišete ako uočite neke propuste na sajtu. Pоšaljite komentare na office@expeditio.org

Donator sajta:

RockefellerBrosFund_Logo-co

Izdvajamo

Pozivamo vas na projekciju filma: Venecijanski sindrom, 14. april 2014. Kino Boka Kotor

Pozivamo Vas na projekciju dokumentarnog filma "Venecijanski sindrom" reditelja Andreasa Pichlera, u ponedjeljak 14. aprila 2014. u 20h u Kinu Boka KotorFilm govori o uticaju masovnog turizma, prije svega ogromnog broja posjetilaca/ki s kruzera, na svakodnevni život preostalih Venecijanaca/ki. 

Kontakt

EXPEDITIO
Centar za odrzvi prostorni razvoj
Post. Fah. 85
85330 Kotor, Crna Gora
t. +382 (0)32 302  520
f. +382 (0)32 302521
office@expeditio.org
www.expeditio.org